Aandachtspunten voor zorg in de woning
Uit Bouwen aan leefbaarheid
Wanneer men rekening houdt met een aantal relatief eenvoudige uitgangspunten is de woning geschikt voor bijna alle mogelijke zorgsituaties, ook de intensieve zorg voor mensen die compleet zorgafhankelijk zijn. Het is verstandig hier in nieuwbouw zoveel mogelijk rekening mee te houden. In dit stadium is er nauwelijks sprake van meerkosten. Aanpassingen op een later moment zijn kostbaar en soms moeilijk te realiseren. Bij renovatie kunnen de aandachtspunten dienen als referentie.
Voor zorgvoorzieningen zijn de aandachtspunten minimumeisen om verantwoorde zorg uit het oogpunt van zowel de patient als de hulpverlener mogelijk te maken.
Inhoud |
Maten en inrichting algemeen
De deuropening moet voldoende breed zijn om een goede doorgang met een bed of brancard mogelijk te maken
De breedte van de gang en de breedte van de deuropening zijn aan elkaar gerelateerd. Hoe nauwer de gang, hoe breder de deuropening moet zijn. Wanneer de breedte van de gang bijvoorbeeld 1,30 meter is moet de deuropening 1,80 meter breed zijn. De optelsom van gangbreedten aan haakse bocht of van gang en deurbreedte bij haakse bocht is minimaal 3,10 meter breed. De minimale breedte van de deuropening voor goede doorgang met een bed of brancard is 1,10 meter.
Afbeelding: breedte van verkeersstroken bij een haakse hoek
De plafonds zijn stevig genoeg voor het plaatsen van een rail voor een plafondlift
In situaties met weinig ruimte biedt een plafondlift uitkomst. Een plafondlift bestaat uit een rail aan het plafond met een verrijdbare motor met hefinstallatie. Het nadeel is dat verplaatsing alleen mogelijk is naar van tevoren vastgestelde plaatsen.
Er zijn verschillende soorten plafondliften op de markt. Er zijn plafondliften die door de zorgverlener worden bediend maar er zijn ook plafondliften die zelfstandig kunnen worden gebruikt.
Afbeelding: voorbeeld van een plafondlift
Er ligt harde vloerbedekking in de woning
Wanneer er met een tillift, (douche)brancard of bed wordt gereden door de woning is een harde ondergrond van belang. Dit maakt het rijden en manoeuvreren makkelijker.
Bij kortdurende zorg kan een tijdelijke plaat over de hoogpolige vloerbedekking worden gelegd.
De badkamer ligt naast de hoofdslaapkamer
Het is gemakkelijk wanneer de badkamer snel en goed te bereiken is vanuit de slaapkamer. De route is het kortst als de badkamer direct naast de slaapkamer ligt met een deur tussen beide ruimtes. Dit is prettig wanneer de verplaatsing plaats vindt met behulp van een rolstoel, tillift, douchestoel of douchebrancard.
Een verwijderbare wand (is leidingvrij) maakt het mogelijk om op termijn een tussendeur te plaatsen, bijvoorbeeld een schuifdeur.
De slaapkamer ligt naast de woonkamer
Wanneer de slaapkamer naast de woonkamer ligt is het mogelijk om een directe verbinding te maken tussen de beiden ruimten. Bij bedlegerigheid blijft dan toch contact mogelijk met de partner/verzorgende als die in de woonkamer is. Wanneer er een directe doorgang is tussen woonkamer en slaapkamer kan het bed ook gemakkelijker van de slaapkamer naar de woonkamer worden gereden.
Een manier om een (grote) doorgang te realiseren tussen de slaapkamer en de woonkamer is door middel van het plaatsen van een schuifdeur. Een schuifdeur neemt weinig ruimte in.
Afbeeldingen: voorbeeld van een gesloten en geopende schuifdeur
Badkamer
De doucheruimte is minimaal 2,36 x 3,15 meter Wanneer er gebruik wordt gemaakt van een douchebrancard is een grote ruimte noodzakelijk. Er moet genoeg ruimte zijn om met twee zorgverleners aan weerszijden van de douchebrancard veilig te werken.
De ruimte voor gebruik van de wastafel is minimaal 1,90 x 2,30 meter
Wanneer er gebruik wordt gemaakt van een rolstoel is voldoende ruimte om de wastafel noodzakelijk. De wastafel heeft aan beide zijden een ruimte van minimaal 0,80 meter zodat er genoeg ruimte is voor twee zorgverleners om op een veilige manier te helpen. De ruimte voor de wastafel is minimaal 1,30 meter voor het manoeuvreren met een rolstoel.
De ruimte onder de wastafel moet zoveel mogelijk vrij zijn zodat de rolstoel er onder gereden kan worden.
Er zijn ook wastafels die in hoogte verstelbaar zijn. Dit is voornamelijk handig wanneer meerdere huisgenoten de wastafel gebruiken.
Toilet
Het toilet is minimaal 2,20 x 2,20 meter
Voor het manoeuvreren met een rolstoel of tillift is een grote toiletruimte een vereiste. Het toilet heeft aan beide zijden een ruimte van minimaal 0,80 meter zodat er genoeg ruimte is voor twee zorgverleners om op een veilige manier te helpen bij de toiletgang.
De toiletruimte kan door middel van het betrekken van een deel van een naastgelegen ruimte worden vergroot. Dit betekent dat in nieuwbouw leidingvrije wanden tussen het toilet en naastgelegen ruimte geplaatst moeten worden.
Slaapkamer
De slaapkamer is minimaal 3,40 x 4,40 meter
Voor het manoeuvreren met een verrijdbare tillift, (douche)brancard of bed is een grote slaapkamer vereist. Er is een ruimte van minimaal 1,70 meter naast het bed en een ruimte van minimaal 1,20 meter achter het bed nodig om goed met een (douche)brancard te kunnen manoeuvreren.
In bestaande bouw kan er voor gekozen worden om bij onvoldoende ruimte bijvoorbeeld twee kleine slaapkamers samen te voegen.
Bronnen
- VACpunt Wonen. Gebruikerstoets Wonen & Zorg, 2004
- Arjo. Handboek voor architecten en planologen, 1996
- Handboek Buitengewoon Wonen, 2001
- Bouwbesluit