Artikel Persoonlijke geschiedenis in beeld
Uit Bouwen aan leefbaarheid
Een foto is een spiegel met een geheugen.
Dirk Lauwaert 1944 - heden Vlaams docent fotografie
Halverwege de negentiende eeuw kwam de fotografie in opkomst. Jong en oud is opgegroeid met deze mogelijkheid om de omringende werkelijkheid in beeld te brengen en van een persoonlijk tint te voorzien. Een van de eerste Nederlandse foto’s maakte een hereboer van zijn knecht. Een foto is het beeld dat we door het kijkgat van het fototoestel zien en met een druk op een knop vastleggen. Zo bevriezen we als het ware wat we zien en verbeelden we onze eigen indrukken. Een foto legt dat unieke moment vast en dat moment zal zich nooit meer herhalen. Het is een ‘bevroren’ beeld van de omgeving die ons omringt en het verhaal van ons leven vertelt. Die vertellende beelden tonen de ruimte, de gebouwen, de natuur, de gebruiksartikelen en de mensen om ons heen. Ze tonen ons de plaatsen, de plekken en de mensen met de gebruikssporen erin. Rimpels in het gezicht, kuiltje in de kin, scheve mond, verwaaide haren, gefilterd zonlicht door het gebladerte, rechtgetrokken stropdas, gepoetste schoenen, lach in de ogen. Proost zegt de hand met het glas wijn. Zo herinneren we. Met een foto kun je naar je eigen wereld kijken of naar een wereld die voor andere mensen betekenis heeft. In een foto openbaart zich het verleden, wat ons dierbaar was en is. Elke foto is een weerslag van het verleden en wat we hebben meegemaakt en laat ons telkens weer beseffen dat er een tijdskloof bestaat tussen hoe het was en hoe het is. Foto’s zijn bakens in onze levensloop en vormen hulpmiddelen om naar de betekenis van ons leven en van mensen en voorwerpen die ons omringen te kijken. Maar nog meer maken foto’s ons bewust van wat ons dierbaar is. Zo hebben veel mensen een foto in huis hangen van hun geboortegrond, maar waar ze nu niet meer wonen. Voormalige Rotterdammers hebben een foto van de Erasmusbrug of van het Hofplein aan de huiskamermuur hangen of in de gang. Voormalige Amsterdammers een foto van het Rembrandtsplein, De Dam of de Westerkerk. Catalanen van Barcelona, Italianen van Rome of Turijn en Japanners van Tokyo. Ze hebben hun leefomgeving op hun levenstocht met zich meegenomen en in de huiskamer, gang of slaapkamer toveren ze in een oogopslag telkens weer een wereld vol weemoed en verlangen te voorschijn. Met deze foto’s kunnen we als het ware naar deze landschappen reizen: het stadsleven, de interieurs, de inrichting van ruimtes, de architectuur en de organisatie van het dagelijks leven.
Zien komt voor de woorden. Een kind ziet en herkent voordat het kan praten.
John Berger 1926 - heden, schrijver en schilder in Ways of Seeing.
Voor de Tweede Wereldoorlog moest er meestal een fotograaf aan te pas komen om belangrijke levensmomenten op de gevoelige plaat te zetten: babyfoto’s, een dagje aan het strand, de huwelijksfoto. Later beschikten steeds meer huishoudens over een camera en op dit moment hebben veel mobiele telefoons een digitale camera ingebouwd, waardoor in principe elk moment van de dag vastgelegd kan worden. Een greep uit de collectie: grootmoeder met kleinkind verpotten plantjes in de voortuin met op de achtergrond de buurvrouw die haar Labrador uitlaat (de buurvrouw glimlacht); een zomerse foto van een groepje mensen op een terras die een afscheidsmaal genieten ter gelegenheid van het vertrek van de jongste dochter naar het buitenland; herinneringen aan het buurtfeest met dans en muziek van de buurtkinderen, met de informatietafels van het ouderenwerk en de recreatieve buurtvereniging; kinderen die met St.Maarten bij elk huis aanbellen, een liedje zingen en hun lampion laten zien (en dan snoep krijgen of een appel); het kerstmaal en de foto’s van de Wijk in de Winter. Foto’s laten ons, onze omgeving met andere ogen bekijken.
Terug naar Leefomgeving.