Keuken

Uit Bouwen aan leefbaarheid

Om zo lang mogelijk zelf te koken is het van belang om kritisch naar de keuken te kijken. Bij het bouwen van een nieuwe keuken of bij renovatie of aanpassingen van de huidige keuken is een aantal aspecten van belang. Het gaat om maatvoering, indeling, inrichting en installaties. Hiervoor worden aandachtspunten beschreven. Soms wordt dit aan de hand van activiteiten gedaan.


Inhoud

Maten en inrichting algemeen

De oppervlakte van de keuken is tenminste 5,6 m² met een minimale breedte van 1,80 meter

Een ruime keuken is prettig voor iedereen. Maar wanneer u of uw huisgenoten met een rollator loopt of een rolstoel gebruikt is een keuken met bovengenoemde maten een vereiste.


Gebruik rollator en rolstoel: de vrije ruimte om te lopen met een rollator of te rijden in een rolstoel voor het aanrecht en de apparatuur is tenminste 1,20

Een breedte van minimaal 1,20 meter tussen de vaste keukenattributen (bijvoorbeeld koelkast en kookplaat) biedt voldoende ruimte om met de rollator of rolstoel in de keuken te kunnen rijden en keren.


Image:Voorbeeldplattegrond_keuken.png

Afbeelding: voorbeeldplattegrond van een keuken


De keuken is goed verlicht, met lichtknoppen naast elke deur

Te weinig of slechte verlichting kan leiden tot ongelukken. Zorg dus voor voldoende verlichting. Zorg ook voor direct licht op de werkvlakken, want met alleen plafondverlichting werkt u in uw eigen schaduw aan het aanrechtblad of fornuis. Direct na het openen van de deur hoort u het licht aan te kunnen doen. Lichtknoppen zitten dus bij het naar links opendraaien van de deur direct op de rechtermuur. Bij het naar rechts opendraaien van de deur direct op de linkermuur.

Lichtschakelaars horen op een bereikbare hoogte te zitten. Deze hoogte is afhankelijk van uw lengte en hoe ver en hoe hoog u met uw arm kunt reiken. Gemiddeld worden lichtschakelaars op ongeveer 95 centimeter hoogte vanaf de vloer gemonteerd. Let bij de keuze voor een nieuwe lichtschakelaar op de bedienbaarheid. Hoe groter de lichtschakelaar, hoe gemakkelijker te bedienen (bij voorkeur met de vlakke hand).


De deur is minimaal 0,85 meter breed en 2,30 meter hoog

De keuken moet ook toegankelijk zijn wanneer u een rollator of rolstoel gebruikt. Met een deurbreedte van 80 centimeter, zoals in de meeste bestaande woningen, lukt dat krap. Er is dan ook een groter risico op stoten tegen de deurpost en het is niet mogelijk de draai van de ene ruimte naar de andere te nemen. Wat betreft de deurhoogte: Nederlanders worden steeds langer. Jongeren langer dan twee meter zijn geen uitzonderingen meer. Met een deurhoogte van 2,30 meter hoeven lange mensen zich niet meer te bukken en kleinere mensen kunnen er altijd door.


Een deuropening kan verbreed worden van de bestaande 80 centimeter naar 85 centimeter. Bijpassende deurposten en deuren zijn voor 85 centimeter verkrijgbaar. Bij nieuwbouw wordt reeds 90 centimeter deurbreedte toegepast. Het nieuwe Bouwbesluit gaat uit van een deurhoogte van 2,30 meter.


In de keuken of bij de deuren naar de keuken zijn geen drempels

Een drempel is een obstakel wanneer u gebruik maakt van een serveerwagen, een rollator of rolstoel en bij het rijden van de boodschappentas op wieltjes naar de keuken.


Indien in bestaande bouw een drempel is, zijn er drie mogelijkheden:

  • het verwijderen van de drempel;
  • het verlagen van de drempel;
  • een drempelhulp gebruiken. Dit is een schuin oplopende plaat, van bijvoorbeeld aluminium. Een drempelhulp ligt los (meeneembaar) of is bevestigd op de bestaande vloer of drempel.


De ramen zijn, staand op de vloer, te openen en te sluiten

Vaak zijn bovenlichten (smalle doortochtraampjes) alleen te openen en te sluiten door op een verhoging te gaan staan, omdat u er anders niet bij kunt. Om het risico van vallen van het krukje of stoel, waarop men dan gaat staan te voorkomen, dienen ramen en bovenlichten bereikbaar te zijn, terwijl u op de grond staat.


Voor bovenlichten zijn verlengde hendels verkrijgbaar waardoor het mogelijk is vanaf de vloer het raampje te openen en sluiten.

Image:Verlengde_raamopener.jpg

Afbeelding: voorbeeld van een verlengde raamopener

Er zijn loze leidingen voor het kunnen aanleggen van bijvoorbeeld alarmering

Het is handig om in ruimtes vooraf loze leidingen aan te leggen. Deze bieden de mogelijkheid om achteraf op gemakkelijke wijze allerlei bedradingen door te trekken.


Te denken valt aan alarmering, maar ook voor audiovisuele apparatuur en nieuwe, slimme (domotica)voorzieningen, die het koken gemakkelijker of veiliger maken.

Koken

Kasten of laden gebruiken

De planken van de bovenkasten zitten op 1,35 tot 1,70 meter hoogte, gerekend vanaf vloer.

Vaak is de bovenste plank van een kast of bovenkastje niet bereikbaar en moet u op een krukje gaan staan om bij die plank te kunnen. Naarmate u ouder wordt, wordt het risico van vallen van een krukje of stoel groter.


In plaats van de bovenste twee planken niet meer te gebruiken, kunt u de kastjes lager (laten) hangen.Let bij het verplaatsen/lager hangen van de kastjes er wel op dat huishoudelijke apparaten op het aanrecht nog onder de kastjes kunnen staan


Laden in plaats van vaste planken in de onderkasten

Voor het pakken van spullen van planken van kastjes onder het aanrecht en andere lage kasten moet u wellicht bukken. Wanneer u moeite heeft met bukken zijn laden in plaats van planken een oplossing. Deze oplossing is voor iedereen gemakkelijk.


Een handige kast met laden is de apothekerskast. Dit is een smalle, hoge kast, die u in zijn geheel naar voren trekt. De kast is voorzien van korven. Aan beide zijden van de kast heeft u goed overzicht wat er in de kast staat en kunt u alles makkelijk uit de kast pakken. U hoeft dan minder te bukken en te reiken.

Staan bij het aanrecht

De hoogte van het aanrecht past bij uw lichaamslengte

De optimale werkhoogte van het aanrechtblad is afhankelijk van de lichaamslengte. U moet rechtop kunnen staan, zonder te bukken of zonder de schouders op te trekken. De hoogte van een aanrechtblad ligt tussen de 80 en 125 cm. De optimale werkhoogte is 10 cm onder de elleboog.


Wanneer u graag zittend wilt werken aan het aanrecht, bijvoorbeeld met een rolstoel, kan het nodig zijn om (een deel van) de onderkastjes te verwijderen en om het aanrecht te verlagen. Het is niet eenvoudig een bestaand aanrecht te verlagen. Een oplossing is het aanrechtblad op twee verschillende vaste hoogtes aanbrengen: een deel op 90 centimeter hoogte en een deel op 70 centimeter hoogte. In geval huisgenoten staand van de keuken gebruik maken, is het handig om naast een verlaagd deel, een deel op standaardhoogte te houden. Een duurdere oplossing is een verstelbaar keukenblad.


Het aanrechtblad is minimaal 1,80 meter lang

Het aanrecht moet voldoende werkruimte bieden. Er is dan zoveel ruimte dat alle materialen die nodig zijn voor het klaarmaken van dagelijkse maaltijden binnen handbereik zijn; zoals keukengerei, (elektrische) apparatuur, pannen en schalen.


Er is één werkvlak die 90 cm lang is en deze grenst aan de spoelbak. Het werkvlak aan de andere kant van de spoelbak is 60 cm lang.


Het aanrechtblad kan gehoekt zijn. Dit is voor veel mensen een prettige keukenopstelling, omdat verschillende keukenonderdelen relatief dicht bij elkaar zitten.

Bedienen kookplaat

De kookplaat is vlak

Met een vlakke kookplaat, bijvoorbeeld een keramische of een inductiekookplaat, kunt u gemakkelijk de pannen van de plaat naar het aanrecht verplaatsen.


Image:Inductiekookplaatplaat.jpg


Afbeelding: voorbeeld van een inductiekookplaat


Er is een veilige kookplaat

Een veilige kookplaat, zoals een keramische of inductiekookplaat, heeft geen open vuur. Dit is veilig wanneer u per ongeluk een mouw boven het vuur laten hangen of vergeet het vuur uit te doen. Ook het gevaar van het gas aanlaten, waarbij het vuur door een wind- of tochtvlaag uitwaait, is niet mogelijk.


Er zijn verschillende veilige kookplaten:

  • een keramische kookplaat met overkookalarm. Deze kookplaat schakelt zichzelf bij overkoken automatisch uit;
  • een (keramische of inductie)kookplaat met ingebouwde ‘pan-herkenning’. Het verwarmingselement werkt alleen wanneer er een pan opstaat. Zodra de pan van het vuur genomen wordt, schakelt de kookzone automatisch uit. Bij een restwarmte-indicator kunt u aflezen of de kookzone geheel is afgekoeld;
  • een kookplaat met tijdklok die de kookzones na een vooraf ingestelde tijd automatisch uitschakelt.


De kookplaat is dichtbij de spoelbak en de kraan geplaatst

Gemak dient de mens. Als u een pan met water heeft gevuld, is het niet comfortabel om de pan van de waterkraan naar bijvoorbeeld een kookeiland er tegenover te dragen waar de kookplaat is. U moet dan een grotere afstand overbruggen als wanneer de kookplaat dichtbij de spoelbak is geplaatst.

Image:Kookplaat.jpg


Afbeelding: kookplaat dicht bij spoelbak


Er is een goede ventilatiemogelijkheid

Zeker bij een open keuken is een goede ventilatie van belang maar ook bij een dichte keuken.


Een goede ventilatie kan gerealiseerd worden op verschillende manieren (bron 6):

  • openzetten raam;
  • plaatsen afzuigkap, om kookluchtjes te verdrijven;
  • plaatsen mechanische ventilatie, om vocht af te voeren en eventueel frisse lucht aan te voeren.


Bronnen

1. Wijk, M, J. Drenth en M. van Ditmarsch: Handboek voor Toegankelijkheid. Reed Business Information bv, Doetinchem, 2003

2. SKW Certificatie, SEV: Handboek Woonkeur. SKW Certificatie bv, Almere Haven, 2001

3. VACpunt Wonen: Gebruikerstoets Wonen & Zorg. Utrecht, 2004

4. Laagland’advies: Wie de woning houdt, passe haar aan. Houten, 2005

5. Stichting Bouw Advies Toegankelijkheid Utrecht: Richtlijnen, Gradaties in toegankelijkheid van woningen. Utrecht, 2005

6. VAC: Mooi huis…. Maar woont het ook prettig? Utrecht, 2002

Navigatie
Persoonlijke instellingen