Kwaliteitssprong

Uit Bouwen aan leefbaarheid

Door de realisatie van bewonersvriendelijke woningen wordt niet alleen voor de bewoner een kwaliteitssprong gemaakt . Deze beschikt over een woning waarin het in allerlei levensomstandigheden en –fasen aangenaam en veilig wonen is. Tegelijkertijd biedt de woning voor hulpverleners in de situatie wanneer zorg geleverd moet worden de mogelijkheid om dit voor zowel de bewoner als de hulpverlener doelmatig en zo aangenaam mogelijk uit te voeren ook vanuit arbo-perspectief. Bewonersvriendelijke woningen breiden in zekere zin de capaciteit van het verzorgings- en verpleeghuis oneindig uit. Niet meer de stenen zijn bepalend voor de capaciteit maar de handen.

Bij de verdere invulling van het concept van de bewonersvriendelijke woning spelen onderstaande vier elementen een centrale rol. De invulling van elk van deze elementen bepaalt niet alleen de gebruikswaarde van de woning maar ook het kostenniveau.

Maatvoering
De maatvoering van de woning bepaalt in hoge mate wat er zonder problemen binnen het basisontwerp gerealiseerd kan worden. Ruimte is ook voor de bewoner een belangrijke kwaliteitsfactor. Maatvoering heeft ook invloed op de toegankelijkheid en doorgankelijkheid van de woning, en daarmee op het gebruiksgemak. Uit de voorbeeldplattegronden blijkt dat vanaf ± 70 m2 voldoende ruimte is om een bewonersvriendelijke woning te realiseren. Voor veel woningbouwcorporaties en zeker in de vrije sector ligt de minimumnorm inmiddels hoger. Dat betekent dat bij nieuwbouw aan belangrijke randvoorwaarden, de beschikbare m2, voor de realisatie van bewonersvriendelijke woningen is voldaan. Het zijn dan vooral de beelden bij de ontwerpers, bouwers en bewoners die de beperking vormen. Waarom het toilet zo groot als het (nog) niet nodig is.

Indeling
De indeling van de woning, de situering van de verschillende ruimtes ten opzichte van elkaar is belangrijk voor het gebruiksgemak van de woning. Het is zeker van belang in de zorgvriendelijke woning. Hier is een rechtstreekse verbinding tussen badkamer en slaapkamer noodzakelijk. Tot nu toe is in de programma’s van eisen zoals Woonkeur aan dit aspect onvoldoende aandacht besteed. Soms werpen deze eisen juist nieuwe drempels op.

Inrichting
De inrichting van de woning bepaalt in hoge mate het gebruiksgemak, comfort en veiligheid voor de bewoner. Het gaat dan vooral om de nagelvaste voorzieningen in de bijvoorbeeld de keuken en de badkamer. Wanneer bij keuze en plaatsing van deze inrichtingselementen stelselmatig wordt uitgegaan van gebruiksgemak en veiligheid voorkomt dit niet alleen ongemak, ongevallen en hulpbehoefte van de bewoner maar maakt aanpassingen en veranderingen op termijn overbodig.

Installaties
De installatie in de woning, gas, water, elektriciteit, communicatie is in basisuitvoering in principe voldoende voor de het dagelijkse doen en laten van de bewoner. Met name op het laatste punt zijn de ontwikkelingen nog in volle gang, zoals glasvezelnetwerken, breedbandtechnologie etc. Voor de bewoner geldt in het algemeen dat hoe meer aansluitpunten er in de woning zijn op strategisch uitgekiende plaatsen hoe groter het gebruiksgemak. Technische ontwikkelingen zoals plintsystemen en allerlei draadloze communicatie binnen de woning maakt dit overigens minder kritisch.

Meerkosten
Met de invoering van de scheiding tussen wonen en zorg is een discussie op gang gekomen rond de extra kosten die verband zouden houden met het mogelijk maken van zorg in de woning. In de meeste gevallen gaat het dan om woningen die onderdeel uitmaken van een woonzorgcomplex. Hier zorgen vooral de gezamenlijke ruimten en voorzieningen en het op voorhand aanbrengen van zelfredzaamheid en comfortverhogende inrichtingselementen zoals douchestoel, handgrepen, thermostatische eenhendelkranen, etc. voor extra kosten. Dit type meerkosten wordt over het algemeen geschat op ± € 20.000,-- per woning. Deze meerkosten hebben echter geen betrekking op ‘normale’ appartementen of eensgezinswoningen in de wijk.

Er wordt ook van meerkosten gesproken bij de realisatie van levensloopgeschikte woningen, woningen met woonkeur of domoticawoningen. Hier hebben de meerkosten vaak betrekking op wisselende pakketten van voorzieningen die de veiligheid, het comfort of de luxe van de woning vergroten. Afhankelijk van het ‘pakket’ variëren hier de meerkosten tussen de € 6.000,-- en € 20.000,--.

Ook bij de hier voorgestelde bewonersvriendelijke woningen speelt de vraag in hoeverre deze opzet tot meerkosten zal leiden. Het gaat dan om extra kosten die verbonden zijn aan de maatvoering, de indeling, de inrichting of de installaties.

Uit de voorbeeldplattegronden blijkt dat er van meerkosten nauwelijks sprake hoeft te zijn. De verschillende woningen zijn realiseerbaar binnen een gangbare plattegrond en oppervlakte. Er is uitgegaan van een basisniveau voor installaties en inrichting. Extra voorzieningen in de toekomst kunnen eenvoudig en zonder hoge kosten worden gerealiseerd.