Slaapkamer

Uit Bouwen aan leefbaarheid

Om zo lang mogelijk zelfstandig de slaapkamer te kunnen gebruiken, is het van belang om kritisch naar de slaapkamer te kijken. Bij het bouwen van een nieuwe slaapkamer of bij renovatie of aanpassingen van de huidige slaapkamer is een aantal aspecten van belang. Het gaat om maatvoering, indeling, inrichting en installaties. Hiervoor worden aandachtspunten beschreven. Soms wordt dit aan de hand van activiteiten gedaan. Ook zijn er aandachtspunten voor als zorg in de slaapkamer nodig is.


Inhoud

Maten en inrichting algemeen

Een tweepersoons slaapkamer is minimaal 13,2 m2 en de breedte is tenminste 3 meter

Een grote slaapkamer is prettig voor iedereen. Maar zeker wanneer u (tijdelijk) loopt met loophulpmiddelen (stok of rollator) is het wenselijk dat de slaapkamer ruim genoeg is om er gemakkelijk in te kunnen bewegen. In een slaapkamer van minimaal 13,2 m2 is er voldoende ruimte voor een tweepersoonsbed van 1,80 x 2,10 meter en twee kasten van 0,60 x 0,80 meter. Wanneer u of een van uw huisgenoten in een rolstoel zit, is een grote slaapkamer een vereiste. Een draaicirkel van 1,5 meter moet dan mogelijk zijn.

In bestaande bouw kunt u er eventueel voor kiezen om bijvoorbeeld om twee kleine slaapkamers samen te voegen.


Image:Tweepersoons_slaapkamer.png

Afbeelding: voorbeeldplattegrond van een tweepersoons slaapkamer

Een eenpersoonsslaapkamer is minimaal 6,2 m2 en de breedte is tenminste 1,80 meter

Een grote slaapkamer is prettig voor iedereen. Maar zeker wanneer u (tijdelijk) loopt met loophulpmiddelen (stok of rollator) is het wenselijk dat de slaapkamer ruim genoeg is om er gemakkelijk in te kunnen bewegen. In een slaapkamer van minimaal 6,2 m2 is er voldoende ruimte voor een éénpersoonsbed van 0,90 x 2,10 meter en een kast van 0,60 x 0,90 meter. Wanneer u of een van uw huisgenoten in een rolstoel zit, is een grote slaapkamer een vereiste. Een draaicirkel van 1,5 meter moet dan mogelijk zijn.

De slaapkamer is goed verlicht, met lichtknoppen naast elke deur en lichtbediening bij het bed

Te weinig of slechte verlichting vergroot de kans op struikelen over dingen. Het is handig wanneer de lichtknop buiten de slaapkamer zit, zodat u het licht aan kunt doen voordat u de ruimte in loopt. Daarnaast is het wenselijk dat het licht vanaf het bed te bedienen is. Wanneer u ’s nachts uit bed stapt is het prettig en veilig dat u het licht kan aandoen voordat u de kamer door loopt.

Lichtschakelaars horen op een bereikbare hoogte te zitten. Deze hoogte is afhankelijk van uw lengte en hoe ver en hoe hoog u met uw arm kunt reiken. Gemiddeld worden lichtschakelaars op 95 centimeter hoogte vanaf de vloer gemonteerd. Let bij de keuze voor een nieuwe lichtschakelaar op de bedienbaarheid. Hoe groter de lichtschakelaar, hoe gemakkelijker te bedienen (bij voorkeur met de vlakke hand).

Image:Lichtschakelaar.png

Afbeelding: voorbeeld van een gemakkelijk bedienbare lichtschakelaar

De deur is minimaal 0,85 meter breed en 2,30 meter hoog

De slaapkamer moet ook toegankelijk zijn wanneer u een rollator of rolstoel gebruikt. Met een deurbreedte van 80 centimeter, zoals in de meeste bestaande woningen, lukt dat krap. Er is dan ook een groter risico op stoten tegen de deurpost en het is het niet mogelijk de draai van de ene ruimte naar de andere te nemen. Wat betreft de deurhoogte: Nederlanders worden steeds langer. Jongeren langer dan twee meter zijn geen uitzonderingen meer. Met een deurhoogte van 2,30 meter hoeven lange mensen zich niet meer te bukken en kleinere mensen kunnen er altijd door.

Een deuropening kan verbreed worden van de bestaande 80 centimeter naar 85 centimeter. Bijpassende deurposten en deuren zijn voor 85 centimeter verkrijgbaar. Bij nieuwbouw wordt reeds 90 centimeter deurbreedte toegepast. Het nieuwe Bouwbesluit gaat uit van een deurhoogte van 2,30 meter.

In de slaapkamer zijn geen drempels

Een drempel is een obstakel wanneer u gebruik maakt van een een rollator of rolstoel.

Indien in bestaande bouw een drempel is, zijn er drie mogelijkheden:

  • het verwijderen van de drempel;
  • het verlagen van de drempel;
  • een drempelhulp gebruiken. Dit is een schuin oplopende plaat, van bijvoorbeeld aluminium. Een drempelhulp ligt los (meeneembaar) of is bevestigd op de bestaande vloer of drempel.

Image:Drempelhulp.jpg

Afbeelding: voorbeeld van een drempelhulp

De hoofdslaapkamer ligt naast de badkamer

Het is gemakkelijk wanneer de badkamer snel en goed te bereiken is vanuit de slaapkamer. In tweekamerwoningen is de route het kortst, wanneer de badkamer direct naast de slaapkamer ligt met een deur tussen beide ruimtes. Dit is handig als u ’s nachts naar het toilet moet.

Eventueel kan een tussendeur (bijvoorbeeld schuifdeur) worden geplaatst tussen de badkamer en slaapkamer. Een schuifdeur neemt weinig ruimte in.

Een slaapkamer op de begane grond voorkomt dat u moet traplopen.


De gordijnen zijn makkelijk te openen en te sluiten

Om gordijnen makkelijk te openen en te sluiten en daarbij ongelukken te voorkomen moet de bediening eenvoudig en zonder veel kracht te gebruiken zijn. Om het risico op vallen van bijvoorbeeld een stoel te voorkomen moet u gordijnen staand kunnen openen en sluiten.

Als u problemen heeft met het openen en sluiten van de gordijnen (bijvoorbeeld omdat dit teveel kracht kost of omdat u uw armen daarvoor niet goed kunt gebruiken) kunt u een elektrische bediening overwegen. U kunt dan de gordijnen via een knop bij het raam of met een afstandsbediening openen en sluiten.

De ramen zijn, op de grond staande, te openen en te sluiten

Vaak zijn bovenlichten (smalle doortochtraampjes) alleen te openen en te sluiten door op een verhoging te gaan staan. Ramen en bovenlichten dienen bedienbaar te zijn, terwijl u op de grond staat. Dit om het risico van vallen van het krukje of stoel, waarop men dan gaat staan, te voorkomen.

Voor bovenlichten zijn verlengde hendels verkrijgbaar waardoor het mogelijk is staand vanaf de vloer het raampje te openen en te sluiten.

Image:Raamopener.jpg

Afbeelding: voorbeeld van een verlengde raamopener

Er zijn loze leidingen voor het kunnen aanleggen van bijvoorbeeld alarmering

Het is handig om bij verbouw of nieuwbouw in ruimtes loze leidingen aan te leggen. Deze bieden de mogelijkheid om achteraf op gemakkelijke wijze allerlei bedradingen door te trekken. Hierbij kunt u denken aan bedrading voor het aanleggen van alarmering of een videofoon (beeldtelefoon).

Veel technologische toepassingen in huis zullen in de toekomst draadloos zijn. Of er dan geen enkele bedrading meer nodig zal zijn is moeilijk te voorspellen.


Slapen

In en uit het bed komen

In de slaapkamer bevindt zich aan drie zijden van het bed: één strook van 0,90 meter breed, één strook van 1 meter breed en één strook van 1,5 meter breed

Genoeg ruimte naast het bed is prettig voor iedereen. Maar zeker wanneer u (tijdelijk) loopt met loophulpmiddelen (stok of rollator) is het wenselijk dat er voldoende ruimte is om gemakkelijk in en uit bed te komen. Wanneer u of een van uw huisgenoten in een rolstoel zit is een draaicirkel van 1,5 meter noodzakelijk.

In bestaande bouw kunt u er eventueel voor kiezen om bijvoorbeeld om twee kleine slaapkamers samen te voegen om zo meer ruimte te creëren.


Image:Tweepersoons_slaapkamer.png

Afbeelding: voorbeeldplattegrond van een tweepersoons slaapkamer

Het bed heeft de juiste hoogte

Een hoog bed maakt het in en uit bed stappen gemakkelijker. Gemakkelijk voor iedereen maar zeker ook wanneer u moeite heeft om vanuit zittend op de rand van het bed tot stand te komen. Wanneer u op de rand van het bed zit is het belangrijk dat u met platte voeten op de grond kan staan zodat u veilig kan opstaan.

Een hoog bed wordt ook wel een seniorenbed genoemd. Er zijn ook bedden die in hoogte verstelbaar zijn. Er is steun bij het in en uit bed gaan Wanneer u moeite heeft om in en uit bed te komen is een steun waar u zich aan kan optrekken wellicht een oplossing voor u.

Er zijn verschillende mogelijkheden. Een aantal voorbeelden zijn:

  • handgreep voor ondersteuning bij het in- en uit bed gaan, te bevestigen aan het bed;
  • bed-opstahulp die helpt om vanuit liggende positie tot zittende positie op de rand van het bed te komen.

Image:Bed_handgreep.png

Afbeelding: voorbeeld van een handgreep aan het bed

Image:Bed_opstahulp.png


Afbeelding: voorbeeld van een bed-opstahulp


Huishouden

Bed opmaken en verschonen

Het bed staat met het hoofdeinde tegen de wand

Bij het opmaken of verschonen van het bed is het handig als u helemaal om het bed heen kunt lopen. Wanneer het bed met één lange zijde tegen de wand staat, moet u ver reiken om bijvoorbeeld het hoeslaken om het matras heen te krijgen.

Wanneer er niet genoeg ruimte is rondom het bed kan een bed met wielen (en rem) wellicht een oplossing zijn. Een bed met wieltjes kan gemakkelijk verplaatst worden zodat u overal goed bij kan.


Bronnen

1. Wijk, M, J. Drenth en M. van Ditmarsch: Handboek voor Toegankelijkheid. Reed Business Information bv, Doetinchem, 2003

2. SKW Certificatie, SEV: Handboek Woonkeur. SKW Certificatie bv, Almere Haven, 2001

3. VACpunt Wonen: Gebruikerstoets Wonen & Zorg. Utrecht, 2004

4. Laagland’advies: Wie de woning houdt, passe haar aan. Houten, 2005

5. Stichting Bouw Advies Toegankelijkheid Utrecht: Richtlijnen, Gradaties in toegankelijkheid van woningen. Utrecht, 2005

6. VAC: Mooi huis…. Maar woont het ook prettig? Utrecht, 2002


Aandachtspunten zorgsituaties

Maten en inrichting algemeen

De deuropening moet voldoende breed zijn om een goede doorgang met een bed of brancard mogelijk te maken
De breedte van de gang en de breedte van de deuropening zijn aan elkaar gerelateerd. Hoe nauwer de gang, hoe breder de deuropening moet zijn. Wanneer de breedte van de gang bijvoorbeeld 1,30 meter is moet de deuropening 1,80 meter breed zijn. De optelsom van gangbreedten aan haakse bocht of van gang en deurbreedte bij haakse bocht is minimaal 3,10 meter breed. De minimale breedte van de deuropening voor goede doorgang met een bed of brancard is 1,10 meter.


Image:Verkeersstroken.png

Afbeelding: breedte van verkeersstroken bij een haakse hoek


De plafonds zijn stevig genoeg voor het plaatsen van een rail voor een plafondlift
In situaties met weinig ruimte biedt een plafondlift uitkomst. Een plafondlift bestaat uit een rail aan het plafond met een verrijdbare motor met hefinstallatie. Het nadeel is dat verplaatsing alleen mogelijk is naar van tevoren vastgestelde plaatsen.

Er zijn verschillende soorten plafondliften op de markt. Er zijn plafondliften die door de zorgverlener worden bediend maar er zijn ook plafondliften die zelfstandig kunnen worden gebruikt.


Image:Plafondlift.png

Afbeelding: voorbeeld van een plafondlift


Er ligt harde vloerbedekking in de woning
Wanneer er met een tillift, (douche)brancard of bed wordt gereden door de woning is een harde ondergrond van belang. Dit maakt het rijden en manoeuvreren makkelijker.

Bij kortdurende zorg kan een tijdelijke plaat over de hoogpolige vloerbedekking worden gelegd.


Situering

De badkamer ligt naast de hoofdslaapkamer
Het is gemakkelijk wanneer de badkamer snel en goed te bereiken is vanuit de slaapkamer. De route is het kortst als de badkamer direct naast de slaapkamer ligt met een deur tussen beide ruimtes. Dit is prettig wanneer de verplaatsing plaats vindt met behulp van een rolstoel, tillift, douchestoel of douchebrancard.

Een verwijderbare wand (is leidingvrij) maakt het mogelijk om op termijn een tussendeur te plaatsen, bijvoorbeeld een schuifdeur.


De slaapkamer ligt naast de woonkamer
Wanneer de slaapkamer naast de woonkamer ligt is het mogelijk om een directe verbinding te maken tussen de beiden ruimten. Bij bedlegerigheid blijft dan toch contact mogelijk met de partner/verzorgende als die in de woonkamer is. Wanneer er een directe doorgang is tussen woonkamer en slaapkamer kan het bed ook gemakkelijker van de slaapkamer naar de woonkamer worden gereden.

Een manier om een (grote) doorgang te realiseren tussen de slaapkamer en de woonkamer is door middel van het plaatsen van een schuifdeur. Een schuifdeur neemt weinig ruimte in.

Image:gesloten_schuifdeur.jpg Image:geopende_schuifdeur.jpg

Afbeeldingen: voorbeeld van een gesloten en geopende schuifdeur


Maatvoering

De slaapkamer is minimaal 3,40 x 4,40 meter
Voor het manoeuvreren met een verrijdbare tillift, (douche)brancard of bed is een grote slaapkamer vereist. Er is een ruimte van minimaal 1,70 meter naast het bed en een ruimte van minimaal 1,20 meter achter het bed nodig om goed met een (douche)brancard te kunnen manoeuvreren.

In bestaande bouw kan er voor gekozen worden om bij onvoldoende ruimte bijvoorbeeld twee kleine slaapkamers samen te voegen.


Naar Lekker slapen en rusten


Bronnen

  • VACpunt Wonen. Gebruikerstoets Wonen & Zorg, 2004
  • Arjo. Handboek voor architecten en planologen, 1996
  • Handboek Buitengewoon Wonen, 2001
  • Bouwbesluit
Navigatie
Persoonlijke instellingen