Sociale netwerken

Uit Bouwen aan leefbaarheid

De mens is een sociaal dier, hij is niet gemaakt om alleen te leven. Aristoteles, Grieks filosoof, 384 v.C. - 322 v.C.

Van Dale omschrijft het woord sociaal als:

• tot aaneensluiting geneigd;
• betrekking hebbend op de menselijke samenleving of maatschappij en de verhoudingen daarin;
• gevoel en begrip hebbend of tonend voor belangen of noden van medeleden van de maatschappij waarin men leeft

Een netwerk is volgens Van Dale 'een stelsel van personen die nauw met elkaar in contact staan'. Synoniemen voor netwerk zijn: samenstel, web en kring.

Sociale netwerken ontstaan uit en voorzien in verschillende behoeften. Het kan prettig of waardevol zijn om contactmomenten te hebben met familie, vrienden of anderen. Dit soort momenten kunnen dienen om de dagelijkse gang van zaken, gezamenlijke interesses of zorgen met elkaar te delen. Contact met anderen kan ook afleiding geven van zaken die ons bezig houden of dwars zitten. Even afstand nemen geeft soms net de ontspanning die nodig is om er weer met frisse moed of nieuwe kracht tegenaan te gaan.

Deel uitmaken van een sociaal netwerk kan naast aanspraak en afleiding ook een gevoel van geborgenheid, verrijking en aanvulling geven. Mensen met wie wij ons verbonden voelen kunnen een belangrijke rol spelen als klankbord, vertrouweling of raadgever. Soms kan een ander net dat zetje in de rug geven wat nodig is om weer verder te kunnen. Iets moeilijks met anderen delen kan ook een gevoel van verlichting geven. Bovendien kunnen anderen je op nieuwe ideeën brengen waardoor je misschien nieuwe wegen inslaat en nieuwe of andere ervaringen opdoet.

In perioden van zware tegenslag kan een sociaal netwerk ook betekenis hebben als vangnet van waaruit mensen opstaan die (tijdelijk) hulp en ondersteuning bieden. Juist dan blijkt vaak wie echte vrienden zijn, want wie kent niet mensen in de eigen sociale omgeving die in tijden van nood niet thuis geven of met ongevraagde adviezen komen. Dat kan zo’n gevoel van teleurstelling of frustratie geven dat mensen soms geneigd zijn zich terug te trekken uit het eigen sociale netwerk. Een dergelijk zelfgekozen isolement kan leiden tot een intens gevoelde eenzaamheid en verder verlies aan levenskracht. Het is dan goed om op zoek te gaan naar nieuwe of andere contacten die het eigen sociale netwerk weer de waardevolle betekenis kunnen geven die ieder mens nodig heeft: het gevoel dat je ertoe doet.

In die zin geven sociale netwerken ook betekenis aan iemands identiteit. De verbondenheid die je met anderen voelt kan tot uitdrukking brengen hoe je in het leven staat. Het kan antwoord geven op vragen als wie ben ik, hoe zien anderen mij en wat beteken ik voor anderen? Ontdekken dat anderen niet alleen iets voor jou maar jij ook iets voor anderen betekent, kan zin geven aan het eigen leven. Het eigen sociale netwerk en de rol die je hierin vervult, kunnen een gevoel geven deel uit te maken van een groter plan. De ontdekking dat je in al je nietigheid, kwetsbaarheid en onvermogen en ondanks tegenslagen en tekortkomingen toch een belangrijk radertje bent in een groter geheel.

Meer informatie

Mensen ontmoeten

Mensen ontmoeten, nieuwe contacten opbouwen en bestaande contacten onderhouden is een activiteit die aandacht, tijd en inspanning vraagt en niet voor iedereen makkelijk is. Via verenigingen, organisaties, kerken en vrijwilligerscentrales worden activiteiten georganiseerd om mensen met elkaar in contact te brengen.

Buurthuizen, wijkservicepunten en verzorgingshuizen staan vaak open voor buurtbewoners en organiseren verschillende activiteiten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Adressen staan in De telefoongids, een gemeentegids of de lokale huis aan huis kranten.

Het Humanistisch Verbond heeft meer dan 40 lokale afdelingen die lezingen, gespreksgroepen en themabijeenkomsten organiseren.

Vrijwilligerscentrales brengen mensen met elkaar in contact die hulp nodig hebben en mensen die hand en spandiensten voor een ander willen doen.

Internet is steeds meer een ontmoetingsplaats voor jong en oud. Door gebruik van internet is het mogelijk om vanuit huis contact te leggen via mailgroepen, een forum, familienetwerk of een persoonlijke pagina.

Mensen die ziek zijn of een beperking hebben kunnen steun vinden in contacten met anderen die dezelfde aandoening of beperking hebben. Patiëntenverenigingen organiseren vaak lotgenotencontacten via bijeenkomsten om mensen bij elkaar te brengen en thema's te bespreken. Lotgenotencontact is ook mogelijk via internet.

Lezen

Het opbouwen en onderhouden van sociale netwerken is belangrijk om eenzaamheid te voorkomen. Over het thema eenzaamheid zijn veel boeken verschenen. Boeken waarin de lezer praktische voorbeelden krijgt aangereikt om het alleen zijn op te heffen, kunnen mensen helpen bij het zoeken van nieuwe contacten.

Tip
Eenzaamheid. Hennie Schouten & E. Schouten.
Werkboek Eenzaamheid ouderen. Vilans Utrecht. Informatie voor professionals.
Gespreksgroep Rijdreizen Handleiding en methodiek om jongeren en ouderen met elkaars belevingswereld in contact te brengen. Ontwikkeld aan het Centrum voor Psychogerontologie van de Radboud Universiteit Nijmegen.
Spin in het web. Publicatie LKNG. Faal- en succesfactoren bij het bevorderen van sociale netwerken van mensen met beperkingen door professionals.

Terug naar Activiteiten voor een 'leefbaar' leven