Tips bij NAH
Uit Bouwen aan leefbaarheid
Wanneer een of meerdere klachten van het hersenletsel hinderlijk zijn voor het dagelijks leven, kan een andere aanpak helpen om weer grip te krijgen op het leven en eigen regie te behouden.
Geheugensteuntjes
- schrijf op wat niet vergeten mag worden, ook dingen die al gedaan zijn (notitieblokje, agenda, logboek met namen/data)
- vraag anderen te helpen met iets onthouden
- leg belangrijke voorwerpen van tevoren klaar zodat ze niet vergeten worden
- leg voorwerpen zoveel mogelijk op vaste plaatsen
- probeer structuur aan te brengen in activiteiten
- maak checklijstjes
- rust en aandacht helpen om informatie beter te onthouden
- deel grote hoeveelheden informatie op in kleinere stukken
- herhaal informatie
Plannen en organiseren
- Schrijf op wat gedaan moet worden en maak hiervan een planning of stappenplan
- Kijk hiernaar op vaste momenten
- Zorg voor een vaste week- en dagindeling / structuur
- verdeel een grote taak in meerdere kleine taken, die een voor een gedaan kunnen worden
- zet een wekker om op tijd aan iets te beginnen
Tempo, flexibiliteit en aandacht
- maak een prioriteitenlijstjes: wat moet eerst, wat kan later gedaan worden
- verdeel een grote taak in meerdere kleine taken en doe ze een voor een
- doe een ding tegelijk, maak iets af voordat aan een nieuwe taak begonnen wordt
- leg anderen uit dat concentreren moeite kost en alleen een ding tegelijk lukt
- werk op een rustige plek om geconcentreerd te werken. Vermijd bezoek, telefoon, televisie, radio, maar ook teveel licht of geluid, die de concentratie verstoren (gebruik bijvoorbeeld oordopjes, een zonnebril of pet of sluit luxaflex of gordijnen
- vraag anderen om niet af te leiden
- verminder (tijds)druk door taken voor te bereiden en benodigdheden klaar te zetten
- neem rustig de tijd om dingen te doen, zorg voor voldoende tijd
- pauzeer of rust tussendoor
Iets nieuws leren
- orden informatie en deel veel informatie op in kleinere stukken
- zorg voor een rustige plek om ongestoord te werken
- werk niet te lang achter elkaar, pauzeer of rust tussendoor
- neem rustig de tijd, zorg voor voldoende tijd
- leg anderen uit dat concentreren moeite kost
- vraag anderen iets langzaam uit te leggen
- vraag anderen iets voor te doen of een instructiefilmpje te laten zien
- schrijf nieuwe dingen op
- herhaal informatie geregeld
Communicatie
- bereid een gesprek voor
- gebruik alle communicatievormen: spreken, schrijven, gebaren, aanwijzen, tekenen
- spreek langzaam en in korte zinnen of schrijf het op als verstaanbaar maken lastig is
- gebruik hulpmiddelen zoals voorwerpen, plaatjes, fotoboeken, taalzakboek, gespreksboek
- vraag anderen rustig te spreken, gemakkelijke taal te gebruiken of een boodschap op te schrijven
- vraag, indien nodig, om meer uitleg
- herhaal uitleg in eigen woorden om te checken of het goed is begrepen
- vat informatie samen
- zorg voor een rustige omgeving en vermijd afleiding
- houd oogcontact
- gebruik een liniaal bij lezen
- gebruik een markeerstift om hoofdzaken en bijzaken te scheiden
Oriëntatie (tijd, plaats en personen)
- noteer welke dag het is en kijk hier regelmatig naar
- noteer belangrijke herkenningspunten van een locatie en herhaal ze regelmatig
- gebruik een alarm, pieper of telefoonalarm als geheugensteun om iets niet te vergeten
- leg anderen uit dat oriënteren problemen kan geven en vraag, indien nodig, om hulp
Vermoeidheid
- ga na wanneer en waardoor vermoeidheid optreedt of verergert (tijdstip, activiteit?)
- deel grote taken op in meerdere kleine taken en doe deze een voor een
- werk niet te lang achter elkaar, pauzeer geregeld
- probeer niet in te halen wat eerder niet lukte
- houd alvast rekening met drukkere dagen, verspreid werkzaamheden
- plan een rustdag na een drukke dag
Prikkelbaarheid en irritatie
- schrijf op wat prikkelbaarheid uitlokt
- las afkoelpauzes in (wandeling, kopje koffie)
- wees voorbereid op of voorkom situaties die snel irritatie of prikkelbaarheid geven
- leg anderen uit dat NAH soms prikkelbare reacties kan geven, vraag begrip
- probeer een uitbarsting aan anderen uit te leggen
Ontremming en impulsiviteit
- geef niet meteen antwoord, maar denk over een antwoord na
- handel niet meteen zelf maar overleg eerst met anderen
- geef grenzen duidelijk aan
- leg anderen uit dat NAH soms impulsieve reacties kan geven, vraag begrip
- vraag anderen te helpen als zich dit voordoet
Inzicht in eigen functioneren
- verzamel informatie over gevolgen van NAH
- vergelijk eigen verwachtingen met verwachtingen van anderen
- vraag anderen, die het vertrouwen genieten, naar hun oordeel en durf daarop te vertrouwen
- bespreek verwachtingen met lotgenoten
Sociale contacten onderhouden, eigen gerichtheid
- hou contact met familie, vrienden en bekenden
- leg uit wat NAH is, doet en wat leven met NAH betekent, ook voor naasten
- pak oude hobby’s en activiteiten binnen de mogelijkheden weer op, of zoek nieuwe bezigheden
- leg nieuwe contacten, bijvoorbeeld met lotgenoten die begrijpen hoe NAH voelt
Emotionaliteit, somberheid, angst
- neem de tijd om afscheid te nemen van het leven voor NAH
- zoek en plan leuke activiteiten
- doe niet teveel activiteiten die door NAH minder goed lukken
- ga na wat somber, angstig of emotioneel maakt en wanneer zich dit voordoet
- probeer die situaties te voorkomen of erop voorbereid te zijn
- vermoeidheid kan aanleiding geven tot emotionaliteit, somberheid of angst
- probeer gevoelens met anderen te bespreken, bijvoorbeeld met lotgenoten
- gedeelde smart is halve smart
Initiatief nemen
- vraag anderen mee te helpen met initiatieven nemen
Terug naar Niet Aangeboren Hersenletsel