Tips bij dagelijkse activiteiten en COPD

Uit Bouwen aan leefbaarheid

Wanneer het uitvoeren van activiteiten, problemen geeft is het zinvol na te gaan of door het veranderen van de activiteit het probleem opgelost wordt. Veranderen kan op verschillende manieren:

het veranderen van het tijdstip (in plaats van ’s ochtends, ’s avonds douchen);
het herindelen van woonruimte (overvolle badkamer herindelen);
het veranderen van ruimte (in plaats van boven, beneden slapen);
het veranderen van de activiteit (aan de wastafel wassen in plaats van douchen);
de activiteit anders uitvoeren (zittend in plaats van staan).

Huishouden

Sommige huishoudelijke activiteiten zijn inspannend, zoals het sjouwen met een zware wasmand of werkzaamheden waarbij vaak gebukt moet worden (wasmachine leeghalen, was ophangen). Ook traplopen is inspannend. Bij stoffen of stofzuigen komen fijne deeltjes vrij in de lucht, die klachten kunnen verergeren. Door huishoudelijk taken op een andere manier uit te voeren, kan een deel van de klachten voorkomen worden. De was zittend op een krukje uit de wasmachine halen, is bijvoorbeeld minder inspannend dan steeds moeten bukken.

Verzorging

Verzorging van jezelf of gezinsleden vraagt energie en is inspannend. Denk bijvoorbeeld aan in bad gaan, afdrogen en aankleden. Deze activiteiten zijn extra zwaar voor mensen met COPD. Sommige stoffen zoals deodorantsprays, after shaves, haarlak of parfum kunnen de luchtwegen prikkelen. Met behulp van een aantal specifieke oplossingen worden verzorgingstaken minder inspannend en kunnen klachten verminderd worden.br>

Tips specifiek voor mensen met COPD:

Denk eraan om uit te ademen als u bukt of iets over uw hoofd uittrekt. Dit zijn namelijk bewegingen die de spieren die u bij het inademen gebruikt beïnvloeden. Dit kan het ademhalen bij deze bewegingen pijnlijk maken.
Het tempo van wassen en aankleden heeft u zelf in de hand. Neem er de tijd voor en las een pauze in tussendoor.
Probeer de dagelijkse handelingen zoveel mogelijk zittend uit te voeren. Dat kost minder energie. U kunt bijvoorbeeld een krukje in de douche zetten en handdoeken of kleding binnen handbereik neerleggen.
Voorkom veel bukken en strekken: het kost onnodig veel inspanning. Als u bijvoorbeeld schoenen op een verhoging plaatst, kunt u er makkelijker bij.
Houd er rekening mee dat opgeheven armen extra energie kosten. Steun daarom liever bij het wassen of kammen van uw haren met uw ellebogen op uw knieën.
Zorg zoveel mogelijk voor een vast patroon bij de dagelijkse was- en aankleedhandelingen. Routine biedt overzicht en geeft meer rust.
Neem liever een douche in plaats van een bad. Het in en uit een bad klimmen kost meer energie dan douchen.
Vermijd het gebruik van prikkelende producten bij uw persoonlijke verzorging. Haarlak, aftershave of parfum prikkelen de luchtwegen.

Mobiliteit

Iemands mobiliteit kan door COPD worden beperkt. In het begin alleen bij zware inspanning, zoals hardlopen of tegen de wind in fietsen, maar geleidelijk aan ook bij stevig wandelen, traplopen, wassen, aankleden, eten en soms zelfs in rust. Activiteiten buitenshuis, zoals boodschappen doen, winkelen of uitstapjes kunnen bemoeilijkt worden door uitlaatgassen of andere prikkelende, stoffen die COPD-klachten verergeren. Hulpmiddelen en Handige producten bieden mogelijk oplossingen, zoals een fiets met hulpmotor, waardoor minder inspanning geleverd hoeft te worden bij harde tegenwind.

Relaties onderhouden

COPD legt druk op partners en andere gezinsleden of vrienden. Zij moeten de aandoening ook een plek gaan geven in hun eigen leven. Bij ernstige klachten zal sneller een beroep op hen worden gedaan en worden zij ook zorgverlener. Dit kan belastend zijn. Voor vrienden, kennissen en collega’s is het vaak lastig om de gevolgen van COPD in te schatten bij gezamenlijke activiteiten, werk of sport. COPD is uiterlijk niet of nauwelijks zichtbaar, wat gemakkelijk tot onbegrip kan leiden. Consequenties van COPD bespreekbaar maken, zorgt voor wederzijds begrip. Zo kan de naaste omgeving ook gemakkelijker rekening houden met een aandoening als COPD, door bijvoorbeeld niet te roken op een verjaardag of door geen parfum op te doen.

Werk

Werken kan klachten geven bij COPD. Sommige beroepen zijn minder gunstig voor mensen met COPD omdat zij tijdens het werk veel met prikkelende geurtjes, stoffen of allergenen in aanraking kunnen komen, waardoor klachten ontstaan. Wie bang is voor ‘zeurpiet’ uitgemaakt te worden, zal het moeilijk vinden om klachten op het werk bespreekbaar te maken. Toch is dit belangrijk om te zorgen voor een werkomgeving met zo min mogelijk prikkels en een werkbelasting die klachten en daarmee ziekteverzuim voorkomt. Denk op het werk aan de volgende acties:

Wensen en behoeften aangeven door bijvoorbeeld het belang van gezonde lucht op de werkvloer op de agenda van het werkoverleg te zetten.
Onderwerpen bespreken als ventilatie, luchtcirculatie, luchtzuivering door planten, het schoonhouden van de werkplek, prikkelende stoffen in het productieproces, omgangsregels over parfumgebruik, werken onder tijdsdruk en onregelmatige werktijden.
Een verandering van werkplek, functie of omscholing bespreken als dit voor iemand met klachten betere werkomstandigheden creëert.
Mogelijkheden nagaan voor psychologische begeleiding op het werk of een cursus ‘persoonlijke effectiviteit’.

Meer informatie over werk:
Werk, beroep en COPD.
Studie en programma Gezonde lucht werkt beter.
Polikliniek Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen
Consultatieve dienstverlening aan zowel de patiënt/cliënt als de huisarts, de bedrijfsarts, de longarts en de verzekeringsarts, met als doel de gezondheid van de individuele werknemer te bevorderen en arbeidsongeschiktheid te voorkomen.
Adviesdienst
Advies over werk/uitkeringen/verzekeringen bij gezondheidsproblemen.
Checklist
Checklist ‘gezonde lucht werkt beter’ van NIGZ Werk & Gezondheid.

Opleiding

De omstandigheden voor mensen met astma zijn in opleidingscentra niet altijd ideaal. Het Expertisecentrum Handicap en studie biedt informatie over studies aan Hogescholen of Universiteiten voor mensen met een chronische aandoening als astma. Met behulp van de Pijn en Energiemeter (PEP-meter) worden onzichtbare klachten als energietekort en pijn als gevolg van een chronische ziekte zichtbaar gemaakt. Zo ontstaat inzicht in wat iemand doet en aankan en vallen (studie)activiteiten, door veranderingen in eigen gedrag, beter te plannen. Op de site worden verbetersuggesties gegeven voor studie dagindeling en studietempo. Daarnaast kunnen de uitkomsten gebruikt worden voor een gesprek met een studieadviseur of studentendecaan over eventuele noodzakelijke aanpassingen of voorzieningen.

Vrije tijd

Vrije tijd kan op verschillende manieren ingevuld worden. De kunst is dit te doen op een manier die de minste klachten geeft. Bekijk bij COPDklachten tijdens de uitoefening van hobby’s eens of het op een andere manier kan, of zet hulpmiddelen en handige producten in waardoor klachten worden voorkomen of verminderen. Wie als hobby tuinieren heeft, kan bijvoorbeeld inspanning door veel bukken voorkomen door tuingereedschap met een lange steel te gebruiken.

Uitgaan is iets gemakkelijker geworden nu de meeste horecagelegenheden rookvrij zijn. Voor vakanties kan gebruik worden gemaakt van aangepaste vakantie-accommodaties voor mensen met luchtwegklachten. Dat zijn accommodaties met gladde vloeren en anti-allergisch beddengoed, waar roken en huisdieren verboden zijn en extra schoonmaakbeurten op verzoek plaatsvinden. Op de website van het astmafonds staan meer vakantietips.

Terug naar Dagelijkse activiteiten en COPD

Zoek