Toilet
Uit Bouwen aan leefbaarheid
Om zo lang mogelijk zelfstandig het toilet te kunnen gebruiken, is het van belang om kritisch naar het toilet te kijken. Bij het bouwen van een nieuw toilet of bij renovatie of aanpassingen van het huidige toilet is een aantal aspecten van belang. Het gaat om maatvoering, indeling, inrichting en installaties. Hiervoor worden aandachtspunten beschreven. Soms wordt dit aan de hand van activiteiten gedaan. Ook zijn er aandachtspunten voor als zorg in het toilet nodig is.
Inhoud |
Maten en inrichting algemeen
Het toilet is minimaal 0,90 x 1,20 meter
Een ruime toilet is prettig voor iedereen en wanneer een toilet minimaal een oppervlakte heeft van 0,90 bij 1,20 meter is dit toilet ook te gebruiken door een persoon met een rolstoel. Een rolstoeler heeft deze ruimte rondom de toiletpot nodig om van de rolstoel op de toiletpot te komen. De toiletdeur kan dan niet door de rolstoelgebruiker gesloten worden.
Het toilet is voor rolstoelgebruik minimaal 1,65 x 2,20 meter of 1,95 x 1,90 meter
Een ruime toilet is prettig voor iedereen en wanneer een toilet minimaal een oppervlakte heeft van 1,65 x 2,20 meter of 1,95 x 1,90 meter is dit toilet goed te gebruiken voor een persoon met een rolstoel. Een rolstoeler heeft deze ruimte rondom de toiletpot nodig om van de rolstoel op de toiletpot te komen en kan daarbij de toiletdeur gesloten houden.
Wanneer u of een van uw huisgenoten gebruik moet gaan maken van een rolstoel, kan de toiletruimte door middel van het betrekken van een deel van de hal bij het toilet, zodanig worden vergroot dat de rolstoeler er ook gebruik van kan maken. Een grote hal kan daarvoor gebruikt worden voor het stallen van de kinderwagen, rollator, een opbergkast, etc.
Het toilet heeft een deur aan de lange zijde
Doordat de deur aan de lange zijde zit kan de gebruiker van een rolstoel gemakkelijker de overstap van rolstoel naar toiletpot maken.
Afbeelding: toilet met deur aan lange zijde
Het toilet is goed verlicht, met lichtknoppen naast elke deur
Door te weinig of slechte verlichting is de kans op struikelen over allerlei dingen groter. Het is handig wanneer de lichtknop buiten de badkamer of toilet zit, zodat u het licht aan kunt doen voordat u de ruimte inloopt.
Lichtschakelaars horen op een bereikbare hoogte te zitten. Deze hoogte is afhankelijk van uw lengte en hoe ver en hoe hoog u met uw arm kunt reiken.
Gemiddeld worden lichtschakelaars op ongeveer 95 centimeter hoogte vanaf de vloer gemonteerd.
Let bij de keuze voor een nieuwe lichtschakelaar op de bedienbaarheid. Hoe groter de lichtschakelaar, hoe gemakkelijker te bedienen (bij voorkeur met de vlakke hand).
De deur is minimaal 0,85 meter breed en 2,30 meter hoog
De ruimte moet ook toegankelijk zijn wanneer u een rollator of rolstoel gebruikt. Met een deurbreedte van 80 centimeter, zoals in de meeste bestaande woningen, lukt dat krap. Er is dan ook een groter risico op stoten tegen de deurpost en het is niet mogelijk de draai van de ene ruimte naar de andere te nemen. Wat betreft de deurhoogte: Nederlanders worden steeds langer. Jongeren langer dan twee meter zijn geen uitzonderingen meer. Met een deurhoogte van 2,30 meter hoeven lange mensen zich niet meer te bukken en kleinere mensen kunnen er altijd door.
Een deuropening kan verbreed worden van de bestaande 80 centimeter naar 85 centimeter. Bijpassende deurposten en deuren zijn voor 85 centimeter verkrijgbaar. Bij nieuwbouw wordt reeds 90 centimeter deurbreedte toegepast. Het nieuwe Bouwbesluit gaat uit van een deurhoogte van 2,30 meter.
Bij de deur naar het toilet zijn geen drempels
Een vloer moet struikelen voorkomen. Dit betekent dat de vloer zo vlak mogelijk moet zijn. Er zijn dan bij voorkeur geen drempels en/of opstapjes. Hierover kunt u gemakkelijk struikelen. Ook wordt door een drempel het lopen met een rollator bemoeilijkt.
Indien in bestaande bouw een hoge drempel is zijn er drie mogelijkheden:
- het verwijderen van een drempel;
- het verlagen van een drempel;
- een drempelhulp gebruiken. Een drempelhulp is een schuin oplopend plaatje, van bijvoorbeeld aluminium. Een drempelhulp is meeneembaar of vast gemaakt.
De deur van het toilet draait naar buiten open
Als iemand gevallen is, niet kan opstaan en vlak achter de deur ligt, kan een ander de deur niet openen als deze naar binnen opendraait. Ook verkleint een openstaande deur het toilet wanneer deze naar binnen opendraait.
In sommige gevallen is het ook handig om een schuifdeur te plaatsen. Bijvoorbeeld wanneer u gebruik maakt van een rolstoel of rollator is het gemakkelijker een deur open te schuiven, dan een deur naar u toe open of dicht te trekken of van u af te duwen. Voorwaarde voor het plaatsen van een schuifdeur is voldoende ruimte links of rechts van de deuropening, zodat de deur bij het openen volledig weggeschoven kan worden.
Er is een antislipvloer
Een antislipvloer zorgt ervoor dat de vloer niet te glad is zodat u minder gemakkelijk uitglijdt.
Er zijn verschillende mogelijkheden:
- antisliptegels plaatsen. Dit zijn tegels met een grove structuur. De tegels zijn verkrijgbaar met verschillende structuren. Afhankelijk van de soort structuur is de tegel meer of minder slipvast. Hoe meer slipvast een tegel is, hoe moeilijker de tegel is schoon te maken;
- bestaande tegels stroef maken met een antislipcoating. Een speciale kunstharslaag met een korrelachtige toevoeging wordt op de ondergrond aangebracht. Ook de douchebak en badkuip kunnen hiermee antislip worden gemaakt;
- vloeren, douchebakken en badkuipen antislip maken door de bestaande toplaag via een chemische reactie te veranderen.
Het voordeel van een coating of een oppervlaktebehandeling is dat er geen breekwerk nodig is.
Er zijn loze leidingen voor het kunnen toepassen van bijvoorbeeld alarmering
Het is handig om in ruimtes vooraf loze leidingen aan te leggen. Deze bieden de mogelijkheid om achteraf op gemakkelijke wijze allerlei bedradingen door te trekken. U kunt daarbij denken aan alarmering.
Veel technologische toepassingen in huis zullen in de toekomst draadloos zijn. Of er dan geen enkele bedrading meer nodig zal zijn is moeilijk te voorspellen.
Naar het toilet gaan
Gaan zitten op en opstaan van toilet
De toiletpot is 45 centimeter hoog
Een toiletpot is standaard 40 centimeter. Een hogere toiletpot is 45 centimeter hoog en vergemakkelijkt het gaan zitten en opstaan. Een toiletpot van 50 centimeter hoogte is alleen geschikt voor lange mensen. Voor kleinere mensen is dit minder geschikt, omdat deze hoogte de stoelgang kan belemmeren.
Een toilet is te verhogen op verschillende manieren:
- toiletverhoger. Een toiletverhoger is een verhoogde toiletbril met of zonder armleuningen die vastgezet wordt op de toiletpot. Er verandert niets aan de toiletpot;
- verhoogde toiletpot. Hierbij wordt de bestaande toiletpot vervangen door een hogere toiletpot.
- in hoogte verstelbaar toilet. Er bestaat ook een systeem om een wandclosetpot in hoogte te verstellen. Dit kan met de hand of elektrisch bediend worden.
Afbeelding: voorbeelden van toiletverhogers met en zonder armleuningen
Er zijn stevige muren voor het bevestigen van steunen en beugels
De muren moeten stevig genoeg te zijn om (eventueel later) steunen en beugels in het toilet te plaatsen. Steunen en beugels kunt u gebruiken als steun bij het staan, opstaan en gaan zitten. Steunen en beugels vereisen stevige muren om te voorkomen dat ze plotseling losschieten.
Er zijn verschillende plaatsingsmogelijkheden voor wandsteunen en beugels:
- een schuine wandsteun aan de muur naast het toilet. Let erop dat de muur niet meer dan 30 centimeter vanaf de rand van het toilet afstaat, anders moet u te ver opzij grijpen;
- met de deur opzij van de toiletpot kan een horizontale wandsteun tegenover het toilet worden geplaatst, mits binnen armbereik van degene die op het toilet zit;
- wanneer er zowel aan de zijmuur als aan de muur tegenover de pot geen wandsteun geplaatst kan worden, dan is een opklapbare beugel naast de pot een mogelijkheid.
Afbeelding: voorbeeld van een opklapbare (toilet)beugel met toiletrolhouder
Gebruik spoelsysteem
Er is een vlakspoeler of diepspoeler
Met een vlakspoeler kunt u urine en ontlasting controleren. Met name bij kinderen en ouderen is dit een voordeel, omdat men op tijd kan reageren als iets niet in orde is. De vlakspoeler is een typisch Nederlands toilet, die juist om die reden is ontwikkeld. Het voordeel van een diepspoeler is dat er minder gemakkelijk geurtjes blijven hangen en vuil aan de pot blijft plakken dan bij een vlakspoeler.
Beide soorten zijn ook te verkrijgen in hanguitvoering. Een hanguitvoering is makkelijk bij het schoonmaken van het toilet.
Bronnen
1. Wijk, M, J. Drenth en M. van Ditmarsch: Handboek voor Toegankelijkheid. Reed Business Information bv, Doetinchem, 2003
2. SKW Certificatie, SEV: Handboek Woonkeur. SKW Certificatie bv, Almere Haven, 2001
3. VACpunt Wonen: Gebruikerstoets Wonen & Zorg. Utrecht, 2004
4. Laagland’advies: Wie de woning houdt, passe haar aan. Houten, 2005
5. Stichting Bouw Advies Toegankelijkheid Utrecht: Richtlijnen, Gradaties in toegankelijkheid van woningen. Utrecht, 2005
6. VAC: Mooi huis…. Maar woont het ook prettig? Utrecht, 2002
Aandachtspunten zorgsituaties
Het toilet is minimaal 2,20 x 2,20 meter
Voor het manoeuvreren met een rolstoel of tillift is een grote toiletruimte een vereiste. Het toilet heeft aan beide zijden een ruimte van minimaal 0,80 meter zodat er genoeg ruimte is voor twee zorgverleners om op een veilige manier te helpen bij de toiletgang.
De toiletruimte kan door middel van het betrekken van een deel van een naastgelegen ruimte worden vergroot. Dit betekent dat in nieuwbouw leidingvrije wanden tussen het toilet en naastgelegen ruimte geplaatst moeten worden.
Bronnen
- VACpunt Wonen. Gebruikerstoets Wonen & Zorg, 2004
- Arjo. Handboek voor architecten en planologen, 1996
- Handboek Buitengewoon Wonen, 2001
- Bouwbesluit