Wat vinden ouderen belangrijk?
Uit Bouwen aan leefbaarheid
Inhoud |
Elementen van welbevinden
Steeds meer instellingen en organisaties die diensten voor ouderen aanbieden willen vraaggericht gaan werken. Voorwaarde is dan wel te weten wat ouderen zelf wensen. Om daar beter zicht op te krijgen is door KITTZ een project gestart om in kaart te brengen welke elementen uit het dagelijks leven ouderen belangrijk vinden om het naar de zin te hebben. In 'hulpverlenerstaal', welke elementen bepalen het welbevinden van ouderen. Op basis van literatuurstudie en interviews is een basismodel ontwikkeld waarbinnen acht thema's zijn benoemd die voor ouderen er toe doen voor hun gevoel van welbevinden. Deze zijn op deze site uitgewerkt in de rubriek welbevinden
Aanvullend onderzoek
Als volgende stap is door KenK in opdracht van het Universitair Medisch Centrum het model gevalideerd en onderzocht welke thema's het zwaarst wogen voor de ouderen. Het onderzoek is uitgevoerd onder ouderen die hulp krijgen van de thuiszorg of wonen in een verzorgings- of verpleeghuis.
Hieronder staan ze in de volgorde van belangrijkheid zoals zij die hebben aangegeven:
- plezierig wonen
- slapen en rusten
- relaties en contacten
- jezelf redden
- eten en drinken
- jezelf kunnen zijn
- je gezond voelen
- actief zijn
Tevens is hen gevraagd op welke terreinen volgens hen verbeteringen nodig zijn. Plezierig wonen, relaties en contacten en eten en drinken vormen hier de top drie. Voor meer details in de vorm van een tabel en grafieken klik hier.
Betekenis voor ouderen
Wat betekenen deze items voor ouderen? Voor het gericht werken aan het bevorderen van leefplezier is het belelangrijk te doorgronden wat de betekenis is voor de ouderen zelf van de hierboven benoemde acht items. Deze betekenis is richtinggevend voor de verdere uitwerking, zowel wat betreft bejegening, ontwerp als het aanbod van diensten. Hieronder een eerste poging om de kern te benoemen. De komende maand zal deze parallel aan de uitwerking en invulling verder worden aangescherpt.
- plezierig wonen:
niet meer zelfstandig kunnen wonen en aangewezen zijn op hulp en zorg van anderen heeft als consequentie dat men samen met anderen gaat wonen in een huis of een gebouw. Kleinschalig of grootschalig, mensen hebben behoefte aan een eigen plek met een eigen sfeer, waarin ze zich geborgen en thuis voelen. Een woonruimte die comfortabel, toegankelijk en veilig is. - slapen en rusten:
slaap en rust zorgen voor nieuwe energie, voor het herstellen van vermoeidheid. Iedereen heeft hierin een eigen ritme en voorkeuren. Het is ook een moment waarin men zich terug kan trekken in een eigen wereld, vaak met persoonlijke, specifieke rituelen. - relaties en contacten:
deel uitmaken van een gemeenschap, van een kring van vrienden en kennissen. Contact houden met kinderen, familie en vrienden. Nieuwe contacten maken en vriendschap sluiten, de behoefte stopt niet omdat men afhankelijk wordt. Juist wanneer de wereld kleiner wordt en vertrouwde mensen wegvallen is het zaak anderen te blijven ontmoeten en te vorkomen dat men niet eenzaam wordt. - jezelf redden:
de meeste mensen vinden het niet prettig voor alles afhankelijk te zijn van anderen voor de gewoonste dagelijkse dingen, om overal om te moeten vragen. Bijna iedereen wil zichzelf kunnen redden en zelf kunnen bepalen wat men op welk moment doet. Kortom de regie houden over het eigen doen en laten. - eten en drinken:
eten, en alles wat daarmee samenhangt, is voor veel mensen een belangrijk onderdeel van kwaliteit van leven. De maaltijden zijn ijkpunten in de dag. Eten is meer dan voeding. De zintuigen worden geprikkeld door geur, kleur, smaak en sfeer. Voor veel mensen roepen de rituelen verbonden aan het koken en aan het met elkaar nuttigen van de maaltijd het gevoel van samenzijn en herinneringen op. - jezelf kunnen zijn:
je gerespecteerd weten om wie je bent geven rust in het bestaan. Als men afhankelijk wordt en (noodgedwongen) onderdeel uitmaakt van een nieuwe groep is het belangrijk dat je mag zijn wie je bent zonder daardoor buiten de groep te vallen. - je gezond voelen:
'kleine' klachten kunnen grote gevolgen hebben. Blaren in de mond maken het eten tot een straf. Minder goed horen bemoeilijkt de contacten. Wondjes of pijn kunnen dagelijkse activiteiten soms tot een ware marteling maken. Daarom is het belangrijk in een zo goed mogelijke conditie te blijven. - actief zijn:
actieve mensen voelen zich beter. Het geeft voldoening dingen te ondernemen of 'productief' te zijn. Het gaat niet alleen om eigen hobby's. Je inzetten voor anderen, iets betekenen voor anderen voelen velen als een verrijking in het bestaan.
Leefplezier
Op basis van de bovenstaande acht items is het Leefplezier concept uitgewerkt. Hierbinnen is het item 'je gezond voelen' opgenomen onder 'actief zijn'. Voor iedereen die betrokken is bij ouderen in verzorgings- en verpleeghuizen is een inspiratieboekje gemaakt. Zorgen voor leefplezier in plaats van het geven van zorg is hier de belangrijkste opgave. Dit boekje kan als inspiratiebron dienen om anders te kijken, denken en doen.
Voor het inspiratieboekje Leefplezier als pdf klik hier.
Praktijkvoorbeelden en achtergrondinformatie zijn hier te vinden.